Retinol i retinal - czyli pokochaj retinoidy

Retinoidy są badane od dziesięcioleci. Pomagają poprawić wygląd skóry, wygładzać drobne zmarszczki i wyrównywać koloryt. Ja polecam je z całego serca. Ale od razu uprzedzam: tutaj potrzebne są cierpliwość i regularność. Nie wyścig.

To związki z rodziny witaminy A, często nazywanej „witaminą młodości”. W kosmetykach najczęściej spotkacie retinol i retinal. Retinol przekształca się w skórze najpierw w retinal, a następnie w kwas retinowy. Retinal ma do pokonania jeden etap mniej.

Czy to znaczy, że wystarczy porównać procenty na opakowaniach i wybrać zwycięzcę? Nie. Liczy się też cały kosmetyk i to, jak reaguje na niego Wasza skóra.

Sama stosuję retinoidy od kilku lat. Spróbowałam wielu produktów i naprawdę mogę powiedzieć, że zjadłam na retinoidach zęby. Wiem, jakie potrafią dać efekty. Ale doskonale wiem też, co znaczy przesadzić.

Przez pół roku stosowałam wysokie stężenia co drugi dzień. I nic. Skóra dobrze je znosiła, nie widziałam podrażnienia. Pomyślałam sobie: tyle trąbią o tym, że trzeba uważać, ale najwyraźniej mnie to nie dotyczy.

Jakież było moje zdziwienie, kiedy na twarzy pojawiły się wypryski i podrażnienie. Musiałam cofnąć się o kilka kroków. Uspokoić skórę, wyleczyć zmiany i odpuścić intensywną pielęgnację.

Wróciłam do retinoidów — ale już z wielką pokorą. Teraz maksymalnie dwa razy w tygodniu. I maksymalnie 1% retinolu. To mój osobisty limit, nie propozycja na początek i nie zapewnienie, że takie stężenie będzie bezpieczne dla każdej skóry.

Dziś już wiem, że dobra tolerancja przez kilka miesięcy nie oznacza, że można przestać uważać. Nie sprawdzam, ile jeszcze moja skóra wytrzyma. Naprawdę nie warto.

Moja skóra jest sucha i cienka. Dlatego nawilżenie i regeneracja są dla mnie równie ważne jak sam retinoid.

Poniżej zebrałam zasady, których się trzymam. Piszę o kosmetykach z retinolem i retinalem. Jeśli stosujecie retinoid w leku, pierwszeństwo mają zalecenia lekarza.

1. Najpierw sprawdź, co właściwie kupujesz

Retinol, retinal i retinoidy stosowane w lekach to nie to samo.

Nie wybieraj kosmetyku tylko dlatego, że ma wysoki procent albo ktoś bardzo go chwali. Sprawdź, jaki zawiera składnik, w jakim stężeniu i jak producent zaleca go stosować. I pamiętaj: napis „delikatny” nie daje gwarancji, że Twoja skóra go polubi.

Nie sugeruj się też hasłem „retinal jest dziesięć razy mocniejszy”. To nie jest przelicznik, którym można porównywać dwa kosmetyki. Liczy się ich cała formuła, nie tylko procent na opakowaniu.

2. Na początek niskie stężenie. Naprawdę

Nie musisz od razu sięgać po najmocniejszy produkt. Na początek można rozważyć na przykład około 0,1% retinolu albo 0,01–0,02% retinalu. To przykłady, nie obietnica, że nic się nie wydarzy. Niskie stężenie też może podrażnić. Czytaj uważnie. 0,01% to nie 0,1%. Sprawdź również, czy podany procent dotyczy samego retinoidu, czy kompleksu, którego retinoid jest tylko częścią.

3. Skóra już piecze? Nie dokładaj retinoidu

Jeśli twarz szczypie podczas mycia, łuszczy się albo piecze po zwykłym kremie, to nie jest dobry moment na rozpoczęcie kuracji. Najpierw uspokój skórę. Przyjrzyj się temu, czym ją myjesz i jak ją nawilżasz. Retinoid może poczekać.

4. Nie wymieniaj całej pielęgnacji jednocześnie

Nowy retinoid, nowe serum, nowy tonik i jeszcze nowy peeling? Potem trudno zgadnąć, po czym skóra się zbuntowała. Zostaw sprawdzone oczyszczanie, krem i SPF. Wprowadź jeden nowy produkt i daj sobie czas, żeby go poznać.

5. Zacznij raz w tygodniu

Na początek jeden wieczór w tygodniu. Przez pierwsze dwa tygodnie spokojnie obserwuj skórę. Jeśli wszystko jest w porządku, możesz spróbować dwóch aplikacji w tygodniu. Ale nie zwiększaj częstotliwości tylko dlatego, że minęły dwa tygodnie. Skóra nie zna naszego kalendarza. Jeśli jest podrażniona, zwolnij albo zrób przerwę.

6. Ustal swoje dni

U mnie retinoidy mają dwa stałe wieczory: środę i niedzielę.

Taki rytm pomaga mi zachować regularność i zostawić miejsce na regenerację. Nie musisz wybierać tych samych dni - chodzi o schemat, który pasuje do Ciebie.

7. Dwa razy w tygodniu to mój wybór

W mojej pielęgnacji pozostaję przy dwóch aplikacjach tygodniowo. Nie mam potrzeby stosowania retinoidu każdego wieczoru.

Jeśli zależy CI na różnorodności i chcesz mieć w pielęgnacji kwasy, musisz na nie zostawić również miejsce.

8. Nakładaj wieczorem i na suchą skórę

Retinoidy stosuj wieczorem. Przed aplikacją nałóż lekki toner, który nie dokłada złuszczania ani podrażnienia. Aplikuj potem retinoid - na suchą skórę.

9. Więcej produktu nie oznacza lepszego efektu

Nakładaj niewielką ilość (dosłownie ziarnko grochu na twarz i ziarnko na szyje i dekolt) zgodnie z zaleceniami producenta. 

Nie dokładaj kolejnej warstwy na zmarszczki czy przebarwienia. Retinoid nie musi być wyczuwalny na skórze, żeby działał.

10. Krem po retinoidzie jest jak najbardziej w porządku

Jeżeli skóra potrzebuje nawilżenia, możesz nałożyć krem po retinoidzie. Nie musisz pozostawiać twarzy bez dalszej pielęgnacji w przekonaniu, że tylko wtedy uzyskasz najlepszy efekt.

Nie ma też jednej obowiązkowej przerwy między warstwami dla wszystkich kosmetyków. Kieruj się instrukcją produktu i komfortem skóry.

11. Przy wrażliwej skórze możesz wypróbować „kanapkę”

Cienka warstwa kremu nawilżającego, retinoid, a następnie ponownie krem - to jedna z możliwości łagodniejszego wprowadzania składnika.

Nie jest obowiązkowa. Jeśli dobrze tolerujesz aplikację retinoidu przed kremem, nie musisz niczego zmieniać. Przy metodzie kanapkowej pozwól pierwszej warstwie kremu się wchłonąć przed nałożeniem retinoidu.

12. Serum jest dla mnie ważne, ale komfort skóry ważniejszy

W mojej pielęgnacji serum jest bardzo ważne. Mam niewiele kremów, a nawilżenie uzupełniam też esencjami.

Ale jeśli skóra jest sucha, napięta i zaczyna się łuszczyć, nie upieram się, że lekka esencja musi wystarczyć.

Wtedy sięgam po krem. Pielęgnacja ma odpowiadać na potrzeby skóry, a nie trzymać się naszych założeń za wszelką cenę.

Sprawdź również sam kosmetyk z retinoidem. Składniki nawilżające i wspierające barierę mogą poprawić jego tolerancję. Nie dają jednak gwarancji braku podrażnienia. Dlatego nie wybieraj produktu wyłącznie według zasady: im wyższy procent, tym lepiej.

13. Pomyśl o ceramidach

Kosmetyk z ceramidami może być pomocnym wsparciem, szczególnie kiedy skóra łatwo się przesusza lub zaczynasz stosowanie retinoidu.

Nie musisz jednak kupować osobnego serum i kremu z ceramidami. Ważniejsza jest dobrze dobrana pielęgnacja nawilżająca, która zapewnia skórze komfort.

14. Dni bez retinoidu nie muszą być dniami kolejnych kuracji

Pozostałe wieczory wykorzystuję na nawilżenie i regenerację. Zależnie od potrzeb mogą pojawić się też inne składniki, ale nie muszą.

Nie trzeba zapełniać każdego dnia czymś intensywnym. Prosta pielęgnacja również ma sens.

15. Kwasy są opcją, nie obowiązkiem

Przy rozpoczynaniu stosowania retinoidu odłożyłabym kwasy złuszczające i inne mocniejsze peelingi.

Jeżeli później chcesz do nich wrócić, zrób to dopiero przy dobrej tolerancji retinoidu, ostrożnie i najlepiej w osobny wieczór. Nie ma obowiązku dodawania peelingu w piątym tygodniu. Możesz poczekać dłużej albo w ogóle go nie potrzebować.

16. Uwzględnij również kwasy w toniku i oczyszczaniu

Żel myjący z kwasem, złuszczający tonik, peeling i serum mogą składać się na znacznie intensywniejszą pielęgnację, niż początkowo zakładasz.

Nie oceniaj każdego produktu w oderwaniu od pozostałych. Przy podrażnieniu przyjrzyj się całemu schematowi. Niewielkie stężenie kwasu nie daje gwarancji, że kosmetyk nie będzie drażnił.

17. Nie każdy składnik aktywny jest zakazany przy retinoidzie

Nie ma potrzeby automatycznego wykluczania niacynamidu. Może być częścią pielęgnacji wspierającej barierę skóry również podczas stosowania retinoidu.

Ja wolę prostsze wieczory z retinoidem. Nie oznacza to jednak, że każde połączenie jest błędem. Liczą się stężenia, formuły i indywidualna tolerancja.

18. Obserwuj skórę również w kolejnych dniach

Brak szczypania podczas aplikacji nie oznacza, że produkt na pewno nie podrażni. Reakcja może pojawić się później albo narastać przy kolejnych zastosowaniach.

Nie dokładaj więc dodatkowej aplikacji tylko dlatego, że pierwszego wieczoru „nic się nie działo”.

19. Podrażnienie nie jest dowodem skuteczności

Nie trzeba doprowadzać skóry do łuszczenia czy zaczerwienienia, żeby retinoid działał.

Przy silnym lub utrzymującym się pieczeniu, bólu, pękaniu skóry czy intensywnym łuszczeniu zrób przerwę. Sygnałem ostrzegawczym jest też szczypanie podczas mycia lub po zwykle dobrze tolerowanym kremie. Odstaw wtedy również kwasy i inne drażniące etapy.

Jeśli pojawia się obrzęk, pęcherze, sączenie albo podrażnienie oczu, przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem.

20. Mocniejszy produkt wprowadzaj ponownie ostrożnie

Dobra tolerancja obecnego kosmetyku nie gwarantuje takiej samej reakcji na wyższe stężenie lub inną formułę.

Przy zmianie stężenia na wyższe, od nowa buduj tolerancję, czyli raz w tygodniu. Nie zwiększaj jednocześnie stężenia i częstotliwości. I pamiętaj: nie musisz przechodzić na mocniejszy produkt, jeśli obecny dobrze Ci służy.

21. Okolica oczu wymaga osobnej uwagi

Sama stosuję również produkt do twarzy pod oczy, ale to moja osobista praktyka. Nie każdy kosmetyk do twarzy nadaje się do tej okolicy. Sprawdź zalecenia producenta; możesz też wybrać preparat przeznaczony pod oczy.

Omijaj linię rzęs, kąciki i ruchome powieki, chyba że instrukcja konkretnego produktu wyraźnie dopuszcza takie zastosowanie. Nie traktuj określonej odległości w milimetrach jako gwarancji bezpieczeństwa.

Ja dokładam krem nawilżający po około 20 minutach, jest to mój sposób pielęgnacji, a nie obowiązkowy czas oczekiwania. Przy pieczeniu, łzawieniu czy nasileniu suchości oczu przerwij stosowanie w tej okolicy.

22. Szyję i dekolt traktuj jak osobny obszar

To, że twarz dobrze toleruje retinoid, nie oznacza, że szyja zareaguje tak samo.

Jeśli produkt jest przeznaczony również na te obszary, wprowadzaj go ostrożnie. Nie musisz od razu stosować wszędzie tej samej częstotliwości.

23. SPF 50 to dla mnie bezwzględna podstawa

Codziennie stosuję ochronę przeciwsłoneczną SPF 50 z ochroną UVA i UVB. Nie tylko w dni po retinoidzie.

Na zewnątrz ponawiam aplikację zgodnie z instrukcją — zwykle co około dwie godziny oraz po pływaniu czy intensywnym poceniu. Pamiętam też o cieniu i nakryciu głowy. Retinoid nie zastępuje ochrony przed słońcem.

24. Przy zabiegach i urlopie planuj przerwę z wyprzedzeniem

Przy mocniejszych peelingach, laserach czy mikronakłuwaniu ustal przerwę z osobą wykonującą zabieg. W niektórych przypadkach zalecenia mogą obejmować około 14 dni przed zabiegiem i co najmniej 14 dni po nim, ale nie jest to jeden termin dla wszystkich procedur. Powrót zależy od wygojenia skóry i zaleceń pozabiegowych.

Nie nadrabiaj pielęgnacji mocnym peelingiem tuż przed przerwą. Nie łącz też samodzielnie mikronakłuć, peelingu kwasowego i retinoidu w jeden domowy zabieg.

Przed wyjazdem nastawionym na plażowanie wolę zrobić przerwę od retinoidów, planując ją z wyprzedzeniem, na przykład około dwóch tygodni. To mój ostrożny wybór. Samo lato nie wymaga odstawienia dobrze tolerowanego produktu, jeśli dbasz o ochronę przeciwsłoneczną. U mnie retinoidy są w pielęgnacji przez cały rok.

Po zabiegu, dłuższej przerwie czy podrażnieniu wracam spokojnie, od rzadszych aplikacji. Skóra musi być wcześniej wygojona i uspokojona.

25. Są sytuacje, w których potrzebna jest konsultacja

Retinoidów nie stosuj w ciąży ani podczas jej planowania. Przy karmieniu piersią skonsultuj wybór preparatu z lekarzem.

Jeśli masz nasilony trądzik, trądzik różowaty, egzemę lub inne problemy skórne, nie dobieraj intensywnej kuracji wyłącznie na podstawie poradnika. Kosmetyczny retinol nie jest zamiennikiem leczenia, a lek nie jest po prostu „mocniejszym serum”.

Nie musisz też przechodzić na retinoid leczniczy tylko dlatego, że od dawna używasz kosmetyków z retinolem czy retinalem.

26. Daj retinoidowi czas

Po kilku aplikacjach nie oceniaj jeszcze, czy produkt działa. Na wyraźniejsze efekty zwykle trzeba poczekać kilka miesięcy.

Nie zwiększaj stężenia tylko dlatego, że po dwóch tygodniach nie widzisz różnicy. Zrób zdjęcie bez filtra, w podobnym świetle, i porównaj je po kilku tygodniach. Łatwiej wtedy zauważyć zmiany niż podczas codziennego przyglądania się w lustrze.

I pamiętaj: skóra nie musi się łuszczyć, żeby retinoid działał.

Moja najważniejsza zasada

Nie chcę, żeby pielęgnacja była ciągłym sprawdzaniem, ile jeszcze moja skóra wytrzyma.

Retinoidy mają swoje miejsce, ale nawilżenie, regeneracja i ochrona przed słońcem są równie ważne. 

Wolę dwa spokojne wieczory w tygodniu niż intensywną pielęgnację, po której przez kolejne tygodnie muszę uspokajać skórę.

Przeszłam tę drogę. Dlatego dziś mówię: korzystajcie z retinoidów, ale z głową. Więcej naprawdę nie zawsze znaczy lepiej.